Zoektochtevent 22 november 2013

Verslag zoektochtevent 1 – 22 november 2013, Amersfoort

Initiatieffase – Hoe genereer je waardecreatie op de lange termijn?

Twintig projecten van gemeenten en initiatiefnemers deden mee aan het eerste zoektochtevent van het Praktijkcongres Gebiedsontwikkeling Nieuwe Stijl op vrijdag 22 november. Centrale vraag was hoe genereer je waardecreatie op de lange termijn? Knelpunten van projecten werden geïnventariseerd en Bert Krikke vertelde over zijn ervaringen met de oprichting van Ecomunitypark, een duurzaam bedrijventerrein.

De middag begon met een voorstelronde waarin de deelnemers zich in twee minuten moesten voorstellen waarbij de belangrijkste vraag was: waar loopt u tegen aan? Tijdens deze inventarisatie bleek dat vernieuwende gebiedsontwikkelingsprojecten het niet makkelijk hebben. Een actuele vraag met de gemeenteraadsverkiezingen op 19 maart is hoe blijven alle partijen aan boord? Wat ook bleek is dat het belangrijk is om gemeenschappelijke doelen te zoeken, maar dat blijkt in de praktijk een langdurig proces. Hoe houd je dan de vaart in je project?

Knelpunten

Vrijwel alle verhalen van de aanwezigen gingen over de verschillende snelheden waarmee wordt gewerkt. In sommige gevallen was de gemeente de overige stakeholders te snel af, in andere gevallen wilden de overige stakeholders (variërend van zorgpartijen tot burgerinitiatieven) meer dan de gemeente. En dat maakte, zo gaven de aanwezigen toe, soms wel moedeloos. Ook het feit dat er bij veel projecten sprake was van geldgebrek droeg aan dit gevoel bij.

Opvallend was dat de meeste aanwezigen hun eigen verhaal prima op orde hadden, maar minder goed wisten waarom die ander moest investeren in hun project. Wat was nou het belang van de gemeente of juist de burgers of bedrijven om mee te doen? Omdat die belangen niet duidelijk waren, zweefden sommige projecten alle kanten op, zonder tot concrete resultaten te leiden.

Wie pakt het op

De eindgebruiker heeft een belangrijke rol binnen de gebiedsontwikkeling. Maar hoe vind je samen de (geschikte) eindgebruiker voor een gebied? Hoe zet je daarna het ontwerpproces op met de eindgebruikers? En hoe laat je dan vervolgens als overheid weer los? Daarna zou iemand anders de rol van manager van het gebied en het onderhoud moeten overnemen van de overheid. Deze wisselwerking tussen overheid en de burger of markt loopt volgens een deelnemers nog niet ideaal. Het ontbreekt overheden aan de wil om planvorming samen met de private markt te doen. De markt haakt onvoldoende of helemaal niet aan.

Vanuit een deelnemende gemeente blijkt wel een wil om planvorming samen met de markt op te pakken. Maar daarbij rijst de vraag hoe ga je om met de marktvraag terwijl je ook rekening moet houden met wat je vooraf hebt afgesproken in het contract? De deelnemers kwamen dus met een hoop vragen naar het eerste zoektochtevent. Bert Krikke kwam met zijn lessen vanuit de oprichting van het Ecomunitypark.

Loslaten binnen kaders

Bert Krikke, oprichter van 4THECITY, vertelde over zijn ervaringen met de oprichting van het Ecomunitypark. Dit is een zeer duurzaam bedrijventerrein dat op dit moment wordt gerealiseerd in Oosterwolde, Friesland. Ecomunity heeft een 5-sterren-duurzaamheidscertificaat van BREEAM gekregen. Hij gebruikte dit project om te laten zien hoe je een initiatief met anderen realiseert dat langetermijn-waardecreatie genereert.

De les van Bert Krikke: durf harde voorwaarden te stellen en duidelijk te kiezen voor bepaalde bedrijven. Zo profileer je een gebied duidelijk en maak je het onderscheidend van de rest. Het gevaar van de randvoorwaarden is volgens Krikke wel dat het bij de zes bedrijven blijft steken die zich gaan vestigen op het bedrijventerrein Ecomunity, maar dat wordt geprobeerd te voorkomen door een unieke plek te creëren. Je rol is volgens Krikke om een pakket maatregelen voor een gebied om te stellen die zorgen voor een garantie van kwaliteit. Je moet het gebied branden en vooral niet bang zijn om randvoorwaarden te stellen.

Maar hoe is dit project van de grond gekomen? De eerste investering kwam van de provincie Friesland. Deze had NUON gelden beschikbaar (geld dat is verdiend met de verkoop van aandelen Nuon en Essent) en dat kon geïnvesteerd worden in het Ecomunitypark. Er is dus begonnen met ‘een potje’ van de provincie. De energie op het bedrijventerrein wordt geleverd door middel van een ESCo. Dit is een bedrijf die de aanleg en het onderhoud en beheer van de (klimaat-) installaties van gebouwen overneemt. Zij leveren een gegarandeerde energiebesparing, inclusief de financiering ervan en daarom heb je niet te maken met investeringskosten.

Tijdens de inventarisatieronde kwam naar voren dat de meeste aanwezigen hun eigen verhaal prima op orde hadden, maar minder goed wisten waarom die ander moest investeren in hun project. Bert Krikke had daar juist wél goed over nagedacht bij de ontwikkeling van het Ecomunitypark. De gemeente had in eerste instantie geen toestemming gegeven voor de ontwikkeling van het Ecomunitypark. Dat heeft Krikke weten om te draaien. Hij vroeg naar de condities en doelen van de gemeente en kwam daaraan tegemoet.

Discussie – Op zoek naar antwoorden

Tijdens de discussie kwamen veel verschillende facetten van gebiedsontwikkeling naar voren. De drie hoofdpunten waren de rol van de overheid, tijdelijk gebruik en nieuwe waardering van rendement van gebiedsontwikkeling.

De gemeente heeft jarenlang gezegd ‘dit regelen wij wel voor u’. Dan moet je nu dit veranderd als overheid wel heel goed uitleggen aan burgers wat de nieuwe rol(verdeling) is. Anders komen de bottum-up initiatieven niet van de grond. Ook moeten binnen de overheid de schotten verdwijnen. Men moet op zoek gaan naar waar de gezamenlijkheid zit, maar daarvoor zijn ambassadeurs nodig. De rollen veranderen, maar je hebt zowel de overheid als de participerende burger nodig binnen de gebiedsontwikkeling.

Toen de discussie overging naar het tijdelijke gebruik van rest ruimtes werd de tegenstelling tussen niet-publieke partijen en een aantal aanwezige gemeenten duidelijk. Tijdelijk gebruik werd bejubeld door niet-publieke partijen, maar sommige gemeenten zijn bang ‘het nooit meer weg te krijgen’. Dat is volgens een niet-publieke partij typisch de angst van de overheid. Als het een goede invulling is gebleken voor een gebied dan kan het toch permanent blijven?

Ook een nieuwe waardering van rendement van gebiedsontwikkeling was een belangrijk discussiepunt. Als er maar voortgang is dan zijn de financiën niet zo belangrijk volgens sommige aanwezigen. Het gaat altijd maar over geld en grondopbrengst, maar we moeten naar andere eenheden om de maatschappelijke meerwaarde te meten. De tijd en energie die burgers in een initiatief steken is immers ook waarde. Er moet aandacht komen voor maatschappelijk rendement in plaats van alleen waardering op de keiharde business case. Die mogelijkheid wordt door de overheid nog te weinig geboden. Maar de vraag die dan rijst is: hoe waardeer je die maatschappelijke waarde?

Vrijdag 13 december is het tweede zoektochtevent. Hierbij wordt ingegaan op de vraag: welke ontwikkelstrategieën zijn er voor waardecreatie en hoe financier je een initiatief? Op donderdag 16 januari vindt het derde zoektochtevent plaats. Die staat in het teken van veranderkunde en persoonlijk leiderschap als je nieuwe wegen aan het bewandelen bent.

 Programma 22 november 2013
Tijd Samenvatting Spreker Inhoud
14.30 uur Zaal open
15.00 uur Welkom door dagvoorzitter Jan-Willem Wesselink
15.15 uur Wat is Gebiedsontwikkeling Nieuwe Stijl? Yvonne van Remmen Korte uitleg over wat Praktijkcongres Gebiedsontwikkeling Nieuwe Stijl
15.30 uur Waarom bent u hier? Jan-Willem Wesselink De bezoekers leggen in 2 minuten uit waarom ze vanmiddag zijn gekomen.Bij welk project zijn ze betrokken? In welke fase zit dat project? Waar lopen ze tegenaan? Welke antwoorden zoeken ze? Wat hebben ze tot nu toe geleerd?Vragen worden opgeschreven op een flipover.
16.00 uur Korte discussie Olv Jan-Willem Wesselink In een kort gesprek zoeken we naar eerste antwoorden.
16.15 uur Leren van Bert Krikke Bert Krikke, oprichter van 4THECITY Bert Krikke is oprichter van 4THECITY en heeft veel ervaring op het gebied van veranderingsprocessen in de gebiedsontwikkeling. Hij werkte onder andere bij Triodos, OVG en Arcadis en kent dus zowel het vakinhoudelijke als financiële klappen van de zweep.
Hij zal vertellen over zijn ervaringen bij het Ecomunity park, een zeer duurzaam bedrijventerrein dat op dit moment wordt gerealiseerd in Oosterwolde. Ecomunity heeft een 5-sterren-duurzaamheidscertificaat van BREEAM gekregen.
Krikke gebruikt ‘Ecomunity’ om te laten zien hoe je hoe je een initiatief met anderen realiseert dat lange termijn waardecreatie genereert.
Wij leren van zijn succes en zijn falen en hij zal in zijn verhaal rekening houden met de verhalen van de bezoekers.
16.45 uur Discussie In een kort gesprek zoeken we naar meer antwoorden.
17.15 uur Einde We ronden het gesprek af maken eventuele vervolgafspraken en gaan naar de borrel.
17.20 uur Borrel

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *


+ 9 = zestien

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>